Arabski sezon wyścigowy 2002 na Służewcu stał pod znakiem niepokonanej
Savvannah, która w pięknym stylu
wyprzedzała rywali, zawsze imponując na ostatniej prostej zapasem sił
i pewnością zwycięstwa.
 |
| Savvannah (Monarch AH - Sarmacja) |
| fot. Wiesław Pawłowski |
Skąd taki fenomen? Aby odpowiedzieć na to pytanie, należy cofnąć się do
roku 1933, kiedy to państwo Paulina i Stanisław Żarczewscy rozpoczęli
w swoim majątku w Opłytnej, w województwie lwowskim,
hodowlę koni czystej krwi arabskiej.
Wśród pierwszych zakupionych klaczy znalazły się dwie pełne siostry -
Mabrucha i Safta - wyhodowane w stadninie Antoniego Wołk-Łaniewskiego w Bronicach.
Obie miały za sobą trening wyścigowy. Mabrucha wróciła z toru
jako zwyciężczyni Oaks (1932). Safta, co prawda nie wygrała żadnej
z najważniejszych gonitw, ale biegała aż przez trzy sezony i na
torze spisywała się co najmniej dobrze - 3/23 (5-4-4).
W 1939 roku Safta (podobnie, jak Mabrucha) pokryta została ogierem
Miecznik.
Urodzona w wyniku tego kojarzenia siwa
Sabda
stała się założycielką cennej rodziny. Włączona po wojnie do stadniny
w Nowym Dworze dała tam
siedem źrebiąt.
Spośród trzech jej córek,
Salwy,
Sakwy i Sabelliny,
które zapoczątkowały sublinie do dziś kontynuowane w polskiej hodowli,
bez wątpienia najcenniejszą okazała się Sabellina. Dała ona początek
niezwykłej rodzinie, z której konie odznaczają się wybitnymi
predyspozycjami wyścigowymi. Za fenomen w skali światowej uznać
należy fakt, że rodzina ta zawiera już sześć kolejnych pokoleń klaczy
wygrywających gonitwy klasyczne (Oaks lub Derby).
Pokolenie pierwsze - Sabellina
Młoda Sabellina odbywała trening wyścigowy na torze w Sopocie.
Latem 1958 roku opiekę nad stajnią, w której przebywała, objął
pan Zenon Lipowicz, który tak wspomina:
,,Klacz ta skarżyła się na brak apetytu i była w bardzo słabej
kondycji. Trudno było oczekiwać od niej dobrych wyników na bieżni, mimo że
miała doskonałą akcję galopu i wyjątkowy system nerwowy.
Wszystkie wolne chwile spędzałem z nią, pasąc ją na trawniku
i dokarmiałem kostkami cukru. Po kilku tygodniach jej samopoczucie
oraz kondycja uległy znacznej poprawie i klacz została zgłoszona do
klasycznych gonitw: Oaks i Derby.''
W obu gonitwach Sabellina odniosła zwycięstwa. W sumie w czasie
dwuletniego treningu 5 razy wygrała, raz była druga i raz - trzecia.
Dała w ten sposób początek niezwykłej serii...
 |
| Sabellina (Abu Afas - Sabda) |
| fot. z archiwum stadniny |
Po treningu Sabellina wróciła do Nowego Dworu, gdzie dała pierwsze źrebię -
Santę.
Ojcem Santy był
Czort - dwukrotny zwycięzca Nagrody Porównawczej (1952, 1954),
syn
Forty,
założycielki innej słynnej rodziny koni wyścigowych.
To bardzo udane, jak się potem okazało, połączenie było powtarzane
jeszcze 6 razy - już w Janowie Podlaskim, dokąd zostały przeniesione
konie ze zlikwidowanej stadniny w Nowym Dworze. Do roku 1969,
kiedy to została sprzedana do USA, Sabellina
dała 10 źrebiąt.
Większość z nich okazała się dzielna na torze.
Pokolenie drugie - potomstwo Sabelliny
Pierwsza córka Sabelliny - wspomniana już
Santa -
w 1964 powtórzyła sukces matki, wygrywając Oaks i Derby.
Ponadto wygrała Nagrodę Fetysza i trzy inne gonitwy - 2/9 (6-1-0).
Trzecia -
Sala - biegała bardzo dobrze, ale nie na tyle, by wygrać z fenomenalną
rówieśniczką
Orlą.
Czwarta córka,
Simone nie biegała na torze, ale do dziś w Janowie są wywodzące się od
niej klacze.
W 1968 piąty przychówek Sabelliny po Czorcie, ogier
Sabbat wygrał Derby i dwie inne gonitwy. Po krótkim użyciu w rodzimej
hodowli został sprzedany za granicę.
Jego pełny brat
Sambor został wyeksportowany do USA w wieku 3 lat. Tam odniósł sukces,
wygrywając między innymi Czempionat Koni Wyścigowych USA oraz Międzynarodowe
Derby (Oklahoma City, 1969).
Pan Zenon Lipowicz, tak wspomina pierwszy start Sambora za oceanem:
,,Handikaperzy torowi i publiczni nie darzyli go zbytnim zaufaniem. Sambor
ruszył ze startmaszyny z lekkim opóźnieniem, lecz w połowie
dystansu wyprzedził stawkę 9 konkurentów i zwyciężył lekko
o 15 długości! Na trybunach zapanowała śmiertelna cisza i niewiele
osób pobiegło do okienek totalizatora oderbać wysoką wygraną.''
Sambor odznaczał się nie tylko dzielnością, ale i urodą -
wygrywał czempionaty w klasach użytkowych (Park Horse
i English Pleasure)
oraz w klasach halter. Otrzymał również tytuł Legion
of Merit.
 |
| Sambor (Czort - Sabellina) |
| fot. z archiwum stadniny |
Stał się założycielem najsilniejszej linii ogierów w hodowli
koni wyścigowych w Stanach. Ogiery z tej dynastii były
ojcami zarówno zwycięzców gonitw, jak i narodowych czempionów.
Do syna Sambora
Samsheika,
Czempiona Sprinterów Wielkiej Brytanii,
należy również ustanowienie w 1992 roku rekordu cenowego za arabskiego
konia wyścigowego - 557 tys. USD.
Na koniec minionego tysiąclecia magazyn ,,Arabian Horse World''
przygotował podsumowanie, w którym w dziesiątce najlepszych
arabskich reproduktorów koni wyścigowych znalazł się Sambor (na 4 miejscu)
oraz dwóch jego synów - czysto polski
Samtyr,
Czempion USA (na 2 miejscu) i Sam Tiki (na 7). Warto
dodać, że Samtyra wyprzedził w tym rankingu tylko janowskiej hodowli
Wiking (1 miejsce), a przed Samborem (na 3 miejscu) uplasował się
fenomenalny syn Wikinga,
Monarch AH - też z rodziny Sabelliny.
Sabellinę, zaźrebioną po raz siódmy Czortem, kupił w 1969 roku
ówczesny gubernator stanu Nowy Meksyk John Simms. W jego
stadninie kryta była wyłącznie ogierem
Bask.
Z tych kojarzeń urodziło się pięć źrebiąt. Bez
wątpienia najlepszym spośród nich okazała się ciemnogniada
EW Sabaska, uważana również za
najlepszą pure Polish córkę Baska. EW Sabaska zdobyła
w roku 1974 tytuły US National Top Ten Mare, US National
Reserve Champion Futirity Mare, Canadian National Top Ten
Mare oraz Legion of Merit, a rok później została
Czempionką Klaczy w Scottsdale. Jej córka
EW Rema,
z powodzeniem kilkakrotnie łączona z michałowskiej hodowli
Melonem, dała między innymi wybitną na
torze HT Sarah 4/30 (18-8-2), która we wspomnianym wydaniu ,,Arabian Horse
World'' została sklasyfikowana na 6 miejscu wśród najlepszych
arabskich koni wyścigowych wszechczasów (suma nagród 251 989 USD).
Sabellina zbudowała za oceanem silną gałąź swojej rodziny, wzmacnianą
przez jej polskich potomków importowanych do USA w późniejszych latach.
Wróćmy jednak do polskiego ,,pnia'' rodziny.
Pokolenie trzecie - potomstwo Sali i Santy
Sala, sama urodziwsza od swojej siostry Santy, dawała potomstwo
dzielne, lecz niezbyt ładne. Jej córka
Samarra wygrała Oaks, Nagrogę Porównawczą (1973) i trzy inne gonitwy. Biegała
na torze aż 4 sezony, ale nie została użyta w hodowli czystej krwi.
Z potomstwa Sali należy jeszcze wymienić niezwykle wytrzymałego
Sarta,
który w 1980 roku wygrał Nagrodę Janowa, a 1983 - Porównawczą.
Wśród zwycięzców Nagrody Janowa znalazł się też
Salar (1974). Córka Sali
Szalka, po wyeksportowaniu do USA dała
między innymi ogiera
NF Proof, wybitnego konia
wyścigowego 4/22 (14-5-1) oraz cenionego reproduktora,
który wygrał w sumie 191 253 USD.
Santa okazała się znacznie cenniejsza od swej siostry. Jej pierwszy syn
Sanos wygrał Derby (1974).
Natomiast jedyna córka Santy, urodziwa, kasztanowata
Sasanka powtórzyła sukces wyścigowy babki i matki. Niepokonanana jako czterolatka
wygrała Derby, Oaks, Nagrodę Porównawczą (zyskując tytuł trójkoronowanej)
oraz Nagrody Janowa, Skowronka, Witezia i Cometa. W ciągu dwóch lat
aż 10 razy była pierwsza - 2/14 (10-0-2-2). Po powrocie do stadniny,
przez swoje dzielne i piękne córki umocniła rodzinę Sabelliny.
 |
| Sasanka (Almifar - Santa) |
| fot. Marian Gadzalski |
Pokolenie czwarte - potomstwo Sasanki
W Janowie Sasanka dała 6 córek - wszystkie bardzo urodziwe.
Sposród nich, trzy łączyły urodę z wyjątkową dzielnością.
Sarenka wygrała Derby i Nagrodę Janowa, a w Oaks była druga, wskutek
błędu dżokeja ulegając o szyję zwycięskiej
Alwerni.
Jako czterolatka wygrała też trzy inne gonitwy.
Saszetka dokładnie skopiowała sukcesy swoich przodkiń, zwyciężając Derby i Oaks.
Wygrała też Nagrodę Sabelliny i była druga w gonitwach o Nagrodę
Witezia oraz o Nagrodę Janowa (w której uległa swemu utalentowanemu
rówieśnikowi,
Peptonowi).
W sumie na 11 startów 6 razy była pierwsza - 2/11 (6-3-0-1).
Sanna - jakby dualnie do Sarenki - wygrała bez problemu Oaks, natomiast
w Derby, po trwającej całą prostą walce, uległa o szyję
Trafowi.
 |
| Saszetka (Etap - Sasanka) |
| fot. Stuart Vesty |
W polskiej hodowli linię Sasanki przedłużyła, jak się okazało,
jedynie Saszetka. Sarenka i Sanna natomiast zostały sprzedane do USA,
a ich potomkowie, nie zawiedli hodowców i sprawdzili się
na torze. Doskonale spisywał się zwłaszcza wnuk Sarenki, ogier
Zanzibar MRV
5/36 (10-12-7), który wygrał w sumie 135 420 USD.
Do USA trafiła również sama Sasanka.
W 1981 roku kupił ją znany amerykański hodowca Armand
Hammer. W jego stadninie Oxy Arabians dała dwie córki
AH Rhapsodyn Blue
i AH Singularity
oraz ogiera
Monarch AH.
Pełna siostra Sanny,
AH Rhapsodyn Blue
3/15 (3-6-1)
zwyciężyła między innymi IAHA Oaks, kontynuując rodzinną tradycję.
Natomiast ostatnie źrebię, jedyny ogierek od Sasanki - gniady
Monarch AH
- to historia sama w sobie.
Odchowany bez matki, na butelce, wyrósł na dobrze zbudowanego,
ale niewielkiego wzrostu (150 cm) ogiera. Budową nie przypominał
,,folbluciego ideału wyścigowego''. Miał jednak - jak wspomina
pan Tomasz Skotnicki - stalowe ścięgna, głęboką klatkę pierwsiową,
doskonałą łopatkę, mocny zad oraz mocną, lecz niezbyt grubą szyję.
Jak się okazało już po pierwszych jego startach, miał też ogromne serce
do walki.
Opis gonitwy na 1 i 1/16 mili, w której startował Monarch,
wart jest przytoczenia, choćby dlatego, że podobnie rozgrywały
i rozgrywają biegi inne konie z rodziny Sabelliny.
,,...startując z najdalszej od kanatu, 12 pozycji, w towarzystwie
najlepszych trzylatków, został w pierwszym zakręcie daleko za stawką
i do 3/4 dystansu nie prowadziły go nawet kamery telewizyjne, tak był
oddalony od czołówki. Nagle po pierwszej mili włączył swój
super nadbieg i policzył idących na batach rywali, finiszując
spokojnie przed By Golly i Samsheik, ogierami zakupionymi przez
arabskich szeików za ciężkie naftowe dolary.''
Monarch AH 3/23 (19-3-0) jako koń wyścigowy był wszechstronny -
wygrywał zarówno prowadząc od startu do mety, jak i kontrolując
wyścig z drugiej lub trzeciej pozycji, by potem pięknie
finiszować. Potrafił też na długich dystansach zwyciężać, wychodząc
z dalekiej pozycji. Bywalcy amerykańskich torów znają
charakterystyczną sylwetkę Monarcha, finiszującego z uniesionym
po arabsku ogonem. Podczas swoich startów Monarch AH zdobył nagrody
o łącznej wartości 213 646 USD.
 |
| Monarch AH (Wiking - Sasanka) |
| fot. Johnny Johnston |
W podsumowaniu magazynu ,,Arabian Horse World'' Monarch zajął trzecie
miejsce wśród dziesięciu najlepszych arabskich reproduktorów koni wyścigowych
oraz dziesiąte wśród najlepszych koni wyścigowych.
Monarch przekazuje potomstwu, obok charakterystycznej urody, doskonały
charakter i wolę wali.
Pokolenie piąte - potomstwo Saszetki
Saszetka w swoim 23-letnim życiu dała w Janowie 10 źrebiąt, w tym
aż 7 klaczy. Na pierwszym miejscu trzeba niewątpliwie wymienić
Sarmację,
która powtórzyła sukces czterech poprzedniczek, tryumfując w Oaks
i Derby. Jako trzylatka wygrała Nagrody Koheilana i Sambora,
a jako czterolatka do zwycięstw w gonitwach klasycznych dodała
wygrane Nagrody Janowa i Europy oraz drugie miejsce
w Porównawczej. Na 10 startów aż 8 razy mijała metę jako
pierwsza - 2/10 (8-1-1-0). Żadne z rodzeństwa Sarmacji nie odniosło
nawet podobnych sukcesów na torze. Niemniej półsiostry Sarmacji również
zasłużyły się macierzystej stadninie.
 |
| Sarmacja (Gil - Saszetka) |
| fot. Edyta Trojańska |
Piękna
Sasza,
sprzedana jako młoda klacz, nie zostawiła w kraju następczyni.
Dwukrotnie została Czempionką Wielkiej Brytanii (1993, 1995),
przysparzając powodów do dumy swym hodowcom i nowym właścicielom.
Urodziwa, żeńska
Saba została sprzedana na aukcji w 2002 roku, zostawiając poza ogierkami
tylko jedną, ale obiecującą klacz,
Sabinę.
Pozostałe córki Saszetki, bardzo różne w typie
Samoa i Sawantka,
zostały niedawno włączone do stada matek.
Pokolenie szóste - potomstwo Saby i Sarmacji
Pierwsze źrebię Saby, ogier
Salut w ciągu trzyletniego treningu na torze startował 22 razy,
w tym 18 razy zajmował punktowane miejsca (I-V), a 5 razy wygrał.
Jedyna córka Saby, Sabina z powodu wypadku na torze nie
dokończyła treningu. W wieku trzech lat wróciła do stadniny
i została włączona do stada matek. Z trzech synów Saby warto
jeszcze wyróżnić młodego, urodziwego
Salara,
Wiceczempiona Ogierów Młodszych pokazu w Warszawie (2002),
który w roku 2003 rozpocznie dopiero trening na torze.
Wyścigową linię najsilniej przedłużyła bezcenna Sarmacja.
Już pierwsze jej źrebię, ogier
Sarmata (po wielkim rywalu babki - Peptonie)
rokował spore nadzieje, że dopisze się do długiej listy sukcesów wyścigowych
swojej rodziny. Niestety, wypadek na torze treningowym wyeliminował go
z walki. Za to po sprzedaży do Brazylii, Sarmata zdobył tytuł Narodowego
Czempiona Ogierów tego kraju - trzeci historii, zdobyty przez ogiera
polskiej (i zarazem janowskiej) hodowli - po
Ibn Bandosie (1986)
i Polonezie (1991).
Prawdziwym klejnotem okazała się natomiast półsiostra Sarmaty,
Savvannah - córka fenomenalnego Monarcha AH.
Ta zrównoważona, gniada klacz podczas swej trwającej trzy lata kariery
na torze przysporzyła miłośnikom i znawcom wyścigów niezapomnianych
wrażeń.
Gdy przyjrzeć się opisom niektórych z jej zwycięskich gonitw,
nie sposób nie porównać ich do przytoczonych opisów zwycięstw Sambora
i Monarcha.
 |
| Savvannah (Monarch AH - Sarmacja) |
| fot. Edyta Twaróg |
Jako trzylatka na 6 startów tylko raz była druga, a wygrała
między innymi Nagrodę Koheilana I, międzynarodową Nagrodę Białki
i przedderbowy test trzylatków - Nagrodę Sambora. Następny sezon
rozpoczęła jako tzw. zimowa faworytka Derby. Wygrała Nagrodę Ofira. Niestety,
błędy trenera i dżokeja zaowocowały dalekimi, jak na jej możliwości
miejscami - czwartym (w Nagrodzie Cometa) i trzecim
(w Nagrodzie Janowa). Dopiero zmiana dżokeja i trenera
(na 3 tygodnie przed Derby) przyniosła poprawę. Savvannah w pięknym
stylu podjęła walkę o Błękitną Wstęgę, jednak linię mety minęła jako
druga. W następnej, trudnej gonitwie o Nagrodę Europy również była
druga (o szyję). Potem już nie oddała zwycięstwa nikomu, wygrywając
Oaks i Porównawczą. Tym samym przedłużyła do sześciu pokoleń linię
fenomenalnych klaczy wyścigowych. Jako pięciolatka była niepokonana,
wygrywajac Nagrodę Ofira, Kabareta, Figaro, Europy i Michałowa.
W sumie na 18 startów (15 w gonitwach pozagrupowych)
wygrała 13 gonitw (11 - pozagrupowych),
druga była 3 razy (2),
trzecia - 1 raz (1),
czwarta - 1 raz (1).
Savvannah wróciła do stadniny, gdzie dołączyła do swej matki Sarmacji
i jej dwóch młodszych sióstr, Sawantki i Samoa - oraz do
Sabiny, córki Saby.
Trzy klacze ,,piatego pokolenia'' i dwie ,,szóstego''
- z pewnością zagwarantują godną kontynuację rodziny Sabelliny.
Lidia i Wiesław Pawłowscy, listopad 2002
